„The Father” – a novel about the fatality of vengeance and the inglorious humanism of anonyms


‘The father was so pure, that you sometimes felt like killing him’ – this is one of the key phrases of this novel written in the Albanian language, in Bucharest (2003). A sexagenarian father, his wife and their only son withstand a history where the dictatorship of an ideology has become a dictatorship against destiny, the dictatorship of destiny against the individual and (secretly) the dictatorship of each man against all. ‘When the ideologies only lead to utopias – often being transformed into multiple massacres – in such a way that man is satisfied with little and pleased with nothing, The Father has helped me see well-known things, but never written, and written things, but unknown on a profound level. For often, where life seems unbearable, the intensity of feelings, of questions lacking an answer, is a kind of miracle’ the author said.

Curriculum Vitae - Italiano


ARDIAN KYÇYKU (i pseudonimi letterari: Ardian-Christian Kyçyku / Kuciuk, scrittore d’espressione albanese e romeno, nato il 23 agosto 1969, a Pogradec, Albania, autore di oltre 50 opere originali (romanzi, prosa breve, teatro, scenari, studi scientifici, saggi, films di lungo e corto metraggio, antologie, traduzioni).
Dottore in letteratura comparata ed universale, dottorando in teologia, professore universitario.
Rettore dell’Università Romena delle Scienze e delle Arti di Bucarest.
Sin dal 1998 è co-fondatore e co-direttore della RivistaEuropea Haemus, che totalizza oltre 7.500 pagine.
Membro Fondatore dell’Associazione Culturale AlbaneseHaemus e dell’istituto Haemus - Studi Balcanici.
Laureato del Premio letterario d’Albania „Penna d’Argento”, Tirana 2013; Cittadino d’onore della sua città natale Pogradec, 2014; Kult Academy Prize “Il migliore libro - Il miglior autore”, Tirana, 2015 e 2018; Premio II “Katarina Josip” per il dramma originale in albanese, Prishtina, 2016; Grand Prix del Festival Internationale del Film di brevissimo metraggio, Cluj-Napoca, Romania, 2017; Ambasciatore della Nazione, Tirana 2019

Curriculum Vitae - Français


ARDIAN KYÇYKU (les pseudonymes littéraires: Ardian-Christian Kyçyku / Kuciuk), écrivain d’expression albanais et roumain, né le 23 août 1969 à Pogradec, Albanie, auteur de plus de 50 ouvrages originaux (romans, prose courte, théâtre, scénarios, études scientifiques, essais, films de court métrage, anthologies, traductions).
Docteur en littérature comparée et universelle; doctorant en théologie; professeur d'université.
Recteur de l’Université Roumaine des Sciences et des Arts «Gheorghe Cristea» - Bucarest.
Depuis 1998, il est co-fondateur et co-directeur de la Revue Européenne Haemus, qui totalise plus de 7.500 pages.
Membre fondateur de l'Association Culturelle Albanaise Haemus et de l'Institut Haemus - Études balkaniques. Prix littéraire national d'Albanie «Plume d'Argent», Tirana 2013; Citoyen d'honneur de de la ville natale Pogradec 2014; Kult Academy Prize «Le meilleur livre / Le meilleur auteur», Tirana 2015 et 2018; Prix II „Katarina Josip” pour le drame original albanais, Prishtina 2016; Grand Prix du Festival du Film Très Court, Cluj-Napoca, Roumanie, 2017; Ambassadeur de la Nation, Tirana 2019

"Tatăl" – un roman despre fatalitatea răzbunării și umanismul lipsit de glorie al anonimilor [RO]

Tatăl era atât de neprihănit, încât uneori îți venea să-l omori” – este una dintre frazele-cheie ale acestui roman scris în limba albaneză la București în anul 2003. Un tată sexagenar, soția lui și singurul lor fiu rezistă asediați de o istorie în care dictatura unei ideologii a devenit dictatură asupra soartei, a soartei asupra omului, şi, în ascuns, a fiecăruia asupra tuturor.
Când ideologiile duc numai la utopii – preschimbându-se deseori în masacre multiple – încât omul se satură cu foarte puțin și nu se mulțumește de nimic, ”Tatăl” m-a ajutat să văd lucruri cunoscute, dar despre care nu se scrie, și lucruri scrise, dar necunoscute în profunzime. Căci deseori, acolo unde viața pare insuportabilă, intensitatea trăirilor, a întrebărilor fără răspuns, este un fel de miracol”, a afirmat autorul.
”Tatăl” aduce o nouă viziune asupra fenomenului străvechi al răzbunării (luarea-sângelui / gjakmarrja - al.). Orice relație între generații conține cel puțin o tendință, uneori instinctivă, de răzbunare. Fiecare generație se simte îndreptățită să se răzbune față de generația anterioară, chipurile în numele generației următoare, și astfel rănește trei generații. Aceasta și fiindcă înlăuntrul unei societăți în care așa-numitele ”soluții salvatoare” otrăvesc aproape orice legătură de sânge, și în care folosirea masivă a criteriului biologic al selecției, mai ales în domeniul darurilor, schimbă direcția ideilor constructive. În acest context, ”Tatăl” este și un imn ridicat sacrificiilor tăcute ale părinților și în general ale înaintașilor judecați mai mereu istoric (ideologic) și nu sufletește.
HaemusPress 2018

Ardian-Christian Kyçyku (Ardijan-Kristijan Kučuku) L.O.L


Ardijan Kučuku (književni sinonim: Ardijan-Kristijan Kučuku), autor je koji piše na albanskom i na rumunskom jeziku, dramski pisac, esejista, izdavač i prevodilac, autor više od 45 knjiga. Rođen je 23. avgusta 1969. u Pogradecu, u Albaniji. Završio je Fakultet istorije i filologije u Tirani 1991. godine. Predavač je i doktor komparativne književnosti na Univerzitetu u Bukureštu i rektor rumunskog Univerziteta nauka i umetnosti „Gheorghe Cristea“ u Bukureštu. Od 2013. godine izvršni je predsednik Evropske akademije izvođačkih umetnosti. Mnoga od Kučukuovih književnih dela prevedena su na više od deset stranih jezika.

preveo: Anton Berišaj (Anton Berishaj)

Uzalud se mučite, poštovani moji, podsmevao se Profa, ako niste u stanju ni da ovlaš skicirate nekoliko veoma jednostavnih stvari, kao što je na primer smrt. Ili ni smrt nije više tako jednostavna kao u mom detinjstvu?! Već je bilo prošlo tri sata od onih balkanskih i nigde na zidu se nije razaznavao neki trag smrti. Al' ni neki trag života dostojan radoznalosti se nije dao primetiti. Inače, bio je to veoma naporan dan. Za samo 24 sata čovečanstvo je proslavljalo Svetski i/ili Međunarodni dan: Pozorišta lutaka, Dece ulice, Down sindroma, Borbe za iskorenjivanje rasizma, Borbe protiv nesanice Poezije. S druge strane, neki od njih su Profi promenili nadimak i potajno su ga zvali Star (od Staratelj).

- Jel' ti se sviđa, Stare – upita ga jedan od njih.

Ne hajući za taj podsmevajući nadimak, Profa ispravi naočare i zagleda se u zid.

- Ako bi mi još samo rekao šta si hteo da kažeš...

Umetnici su stajali poređani pred zidom koji je bio određen za skidanje uroka, i stvarali. Ne zna se odakle je bila stigla direktiva da se još uvek slobodni zidovi u naselju pokriju slikama, crtežima, mudrim izrekama i znacima, ali činilo se da je dečurlija bila nadahnuta. I nije to bilo nadahnuće koje je izviralo iz nekog detinjastog ludovanja, niti čak od nekog nasleđenog. Sa ispucalih, prljavih i trošnih zidova trebalo je slikama skinuti uroke. Jer nije se uzalud govorilo: mozak postaje ono što oči vide. Vremenom, takoreći nijedan zid neće ostati prazan, nem, jednobojan ili „besmislen“. Umesto nekadašnjeg zida, oči prolaznika, posebno onih koji nisu znali što je to govoriti sam sa sobom, mogle su već sada da zapaze čudan prizor, koji je trebalo odgonetati. U i oko njega, među molerskim merdevinama, razbarušenih glava i ručica uprljanih bojama, koje nisu podsećale ni na kakav zločin ni na potrebu da se ruke operu, pokolenje budućnosti, ono koje će nam isplaćivati penzije, kako se obično zvalo, pokušavalo je da se izrazi što jasnije, što ubedljivije. A ako je istina da Bog gleda svet očima dece, pomislio je Profa, bilo je lako zamisliti užas i patnje Boga. Jer, nisi mogao verovati da je svet postao tako neshvatljiv. S druge strane, makar i samo za učešće, koliko god kratko i mutno, u patnji Boga, dan je zasluživao svu tu muku.

- Evropa, Stare, Evropa! – reče dečkić.

Hulumtime leksikore te “Perla” (prozë e zgjedhur)

VIKTOR BAKILLARI

Në fundnëntorin (2015), fati e desh që falë mikut tim të vyer Akad. Kopi Kyçykut, personalitet poliedrik shqiptar, të shkonim në Rumani për të marrë pjesë në një Kongres të përvitshëm të botës shpirtërore rumune.
Aty (në Bukuresht; mega(lo)pol me rreth 2 milionë banorë), është ngulitur dhe vazhdon veprimtarinë e tij (shkencore-krijuese) edhe shkrimtari Ardian Kyçyku (*Pogradec, 1969). Veprimtaria e tij letrare është dygjuhëshe: në shqipe dhe rumanishte.
Prof. Kyçyku, aktualisht rektor i Universitetit Rumun të Shkencave dhe Arteve “Gheorge Cristea” të Bukureshtit, është një ndër penat më dinjitoze të letërsive bashkëkohore shqiptare dhe rumune njëkohësisht.
Libra dhe pjesë nga vepra e tij janë përkthyer në mbi dhjetë gjuhë të huaja.

Udhëtim me veten dhe fatin


AGIM BAÇI

Shënime për romanin “Incognito” të Ardian-Christian Kyçykut / Në qendër të romanit është një i ri që ka emigruar. Ai është pjesë e një kazerme. Një botë e mbyllur përbën botën atij që është i rrethuar nga mospranimi, nga kujtimet, nga një e ardhme që e dashuron dhe një e shkuar që vjen e bëhet çdo ditë e më prezente.

Mund ta nxjerrësh njeriun nga mërgimi, por s’mund ta nxjerrësh më mërgimin nga njeriu”…. Ardian Kyçyku sjell betejën e përhershme të njeriut me atë që kërkon dhe atë që lë pas. Një ndërmjetësi e botës së pafundme e ecjes drejt një jete në dhe të huaj, plot rrengje e pikëpyetje nga ai që udhëton drejt një bote tjetër dhe një gjuhe tjetër. Eshtë një botë-monolog, ku shpesh nuk dimë nëse po flasim me të tjerët apo me veten. Është një botë që nuk dimë më rregullin e kujtimeve. Mbajmë mend thuajse çdo çast fjalitë e mospranimit- si një beton që nuk shembet kollaj. Kufiri i mospranimit e kalon shpesh kufirin e botës së përtejme, sepse është edhe më i errët. Je gjallë, e sheh tjetrin që ecën dhe ha si ty, që bën dashuri dhe ëndërron thuajse si ti, e sërish mbetesh i huaj.

Ardian-Christian Kyçyku: autori që kërkon diçka të re…

LEDIA DUSHI

Prozat e Ardian-Christian Kyçykut nuk janë thjesht rrëfime për njerëz apo ngjarje historike, e aq më pak të shkruara për të kaluar kohën. Mendoj se ato flasin për ngjarje të cilat në njëfarë mënyre i ka “kaluar” vetë autori. Në veprat e tij vjen njëherësh jeta dhe vdekja; autori rropatet të zbardhë jetën e jo të na befasojë me vdekjen. Personazhet e tij gjallojnë si valët e liqenit. Ato përplasen për breg, dhe kur kthehen për në liqen ndeshin dallgën e radhës. Në këtë përplasje marrin jetë veprat e tij. Është një përplasje e çuditshme. Takohen thellësia me përditshmërinë e në kërkim të së ardhmes marrin rrugën për në zemrën e liqenit, në atë që e quajmë shpirti i autorit. I don gjërat, i don me gjithë shpirt dhe kjo gjë nuk ndikon për t`i paraqitur më të bukura nga  ç`janë. E vërteta është mbi gjithçka në prozat e tij. Kur them e vërteta, nuk nënkuptoj diçka besnike ndaj faktit (asaj që ndodh), por është diçka më e thellë se ajo. Ndoshta ashtu siç shkruan Borhesi: “Kur shkruaj një tregim e shkruaj se besoj në të – jo ashtu siç besohet në histori, por sikurse  besohet në ndonjë ide apo ëndërr”. Në prozën e Kyçykut ndjehet përjetimi dhe kjo gjë bën që të pulsojë poezia. Gjithmonë kam menduar se fryma poetike në prozë përcakton se deri ne ç’shkallë mundet njeriu të durojë të vërtetën dhe për këtë gjë, Ardian-Christian Kyçyku, me artin e tij ka vendosur dhe vazhdon te punojë për “t`i falur jetës jetë”.

Përsiatje vetmitare: Shpejtësia e mbijetesës, më e madhe se e dritës...

(Mendim i shkëputur nga romani madhështor “Incógnito” i Ardian-Christian Kyçykut)

BAJRAM SEFAJ

A të (a ju) ka vajtur mendja ndonjëherë se ka diçka më të shpejtë se që është shpejtësia e dritës!
Sigurish se, nuk do të ju këtë bredhur mendja andejpari.
Kemi njohuri (e kemi pranuar si të vërtetë shkencore) se shpejtësia e dritës është shumëfish më madhe (më e shpejtë) së që është shpejtësia e zërit. Bile, këtë të vërtetë gjithkush ka mundur ta sprovojë e masë për llogari të vet, kur mëdyshja rreth kësaj teme, është e matshme dhe e llogaritshme, kur, pa problem, mund të sqarohet, aty për aty për aty!
Këtë ndryshim, dallim midis shpejtësisë së dritës dhe të zërit, më se miri, (unë për vete po flas) e kam vërejtur, atje në cep të rrugës ose në kënd luadhi a mëgje, kur, herët në sabah, i malloja në kullosë dhitë a dhentë e kulakut zë katundit, atij me emrin Vezir, si rrogëtar i të cilit ishim, unë, me krejt familjen time!

Aristokrat i fjalës dhe i mendimit të çuditshëm

Rreth romanit ‘’Home’’ të Ardian-Christian Kyçykut

ARQILE V. GJATA


Romani ‘’Home’’ (Ç’kena) është një bukuri e vajtueshme, pikëlluese dhe një realitet që ka një qendër shikimi të çuditshëm, ku fuqia e fjalës e Markezit tonë (Ardian-Christian Kyçyku) na bën të jetojmë në një kohë jo normale, që lexohet si një histori e mërgimtarëve. Si lëvizje të personazheve që kryqëzohen mes ndjenjave të fuqishme ku ndeshen e çuditshmja me realen, fjala brilante me absurdin estetik, bota e madhe shpirtërore me vrojtimet e tejdukshme kristaline të mendimit, të shtrira në kohë sipas trekëndshit dje, sot dhe nesër .
Përmes tablove të shumta plot ngjyrime të pleksura deri në rrënjë me elementë të botës mistike, autori na çon në jetën e padukshme mes ngjyrimeve dhe artikulimeve mistikë, çka s’është veçse një bashkësi jetësh të mirëpranuara dhe që të ndjellin kënaqësi deri në joshje, por dhe copëza jete pak si të frikshme.

Trialogue [EN]

Prof.univ.dr. Ardian Kycyku

Trialogue
[Interdisciplinary essay(s) on the special bonds between literature, exile and the languages chosen by literature to protect Memory and Metaphor]
AL / RO


1. Statement (selected)

“Trialogue” is an intention of creating a comprehensive, comparatively explained image of today’s world, literature and writer as a condition seen through the lens of a devoted literature, which will not accept any alteration. Literature is not the arrival point of this book, but the fundamental starting point to discover the quality of life in this glimpse of time that that shows to be as definitive and memorable. A quality that depends entirely on faith in the Creator and on protection of written and spoken language.

Being at the same time parabolic, encyclopedic and anthological*, created with the purpose, devoid of any pathetic sentiments, of „Improving the quality of life” at the European Academy of Performing Arts**, the book uses dialectics as a reaction to all endangered balances and maintaining the rhythm required to naturally refresh literary dictionaries and encyclopedias. Therefore the book:
· presents unknown or poorly expressed pieces of information from two cultures, similar and with close destinies, the Albanian and Romanian ones, so as to re-connect or refresh a few broken strings of an old partnership which, unfortunately, is currently closed in extra-literary matters;
· perceives the East as an extended cultural form of the Balkans, and the West – as a politically restrained form of all-time Europe;

Imagologji - struktura e lëndës

[Tematikë për punime doktorate]




H y r j e

  • Imagologjia – një shkencë e hershme dhe gjithnjë e re
  • Aspekte të Imagologjisë. Fillesat dhe synimet e para.
  • Nga imazhi tek Imagologjia
  • Objekti i imagologjisë
  • Nocione të imagologjisë


I. I m a g o l o g j i  H i s t o r i k e

  1. Imagologjia historike, historik i shkurtër, teori: simbolet, mitet, stereotipet, marrëdhënia unë-tjetri, pakicë-shumicë, institucion-shtetas
  2. Roli i imagologjisë në njohje dhe në paraqitjen e njësive individ, popull, institucion, shtet
  3. Auto-imazhi
  4. Imazhet që formohen në disa popuj për popuj e kombësi të tjera
  5. Koncepti i mendësisë (mentaliteti)
  6. Simbolet, arketipet, stereotipet
  7. Miti
  8. Nocione të imagologjisë historike
  9. Konceptet themelore të imagologjisë historike
  10. Imazhi social
  11. Mendësitë e epokës moderne
  12. Mendësi bashkëkohore
  13. Çfarë është specifike në mendësitë e ‘rrënjosura’ gjatë shekullit XX?
  14. Të dhëna për mendësitë ballkanike dhe juglindore
  15. Të dhëna për mendësitë perëndimore
  16. Tipare të përbashkëta dhe dallime
  17. Popujt – parë me sytë e tyre
  18. Mendësi të importuara (me forcë, ose natyrshëm)
  19. Lokal – rajonal – kombëtar
  20. Kombëtar – planetar
  21. Ne për veten; të tjerët për ne
  22. Ne për të tjerët
  23. Marrëdhënia pakicë – shumicë
  24. Ballkani, Evropa dhe evropianizmi në periudhën komuniste
  25. Integrim dhe unitet në diversitet

Curriculum Vitae - Deutsch

Ardian Kyçyku (literarische Pseudonyme: Ardian-Christian Kyçyku / Kuciuk), geboren am 23 August 1969 in Pogradec. Autor von über 45 Büchern in albanischer und rumänischer Sprache. Schloss ein Hochschulstudium an der Fakultät für Geschichte und Philologie der Staatlichen Universität Tirana im Fachbereich für Sprache und Literatur ab und promovierte in der Philologie. Er ist Doktorand in der Theologie, Universitätsprofessor und Rektor der Georghe-Cristea-Universität in Bukarest. 1998 Mitbegründer und seitdem Co-Direktor der Zeitschrift Haemus. Mitbegründer und Präsident der European Academy of Performing Arts (2013). Auszeichnungen: Nationalpreis Silberne Feder „Penda e Argjendtë“ für erzählende Prosa (2012), Ehrenbürger von Pogradec (2014), Akademia-Kult-Preis „Kunstbuch des Jahres / Schriftsteller des Jahres“ (2015). Seine Werke wurden in mehrere Sprachen übersetzt.

Të udhëtosh përmes dashurisë...


(Shënime për përmbledhjen me proza të shkurtra “Perla” të Ardian-Christian Kyçykut)

Agim Baçi

Ç’kuptim do të kishim vetëm dhe pa fjalën? Ardian-Christian Kyçyku vjen përmes prozave poetike, duke ndërtuar botën mes ëndrrës dhe tjetrit. “Ai”, “Ajo” dhe “Poeti”, vijnë dhe plotësojnë një trekëndësh me pyetjet e duhura dhe japin tablonë e asaj për të cilën kemi nevojë të bëjmë rrugëtimin e gjatë: Dashuri për tjetrin dhe fjalën, që na mundëson ne të ecim në rrugëtimin që na takon me vetveten!
Janë një akuarel fjalësh, të hedhura si një frymëmarrje njeriu pas një vrapimi, me gjuhë poezie, por që i rrëmben proza për shkak të ndërfutjes së historive dhe dialogut. Përmbledhja me 21 proza të shkurtra nis me “Shkrim & këndim”, duke sjellë nevojën për të plotësuar bashkë me fjalët edhe njeriun me tjetrin përballë, duke parë me sytë nga dashuria.

Ardian-Christian Kyçyku: Nicht gegessenes Papier

Aus dem Albanischen von Zuzana Finger

Einige Menschen haben überlebt, weil sie Papier gegessen haben. Es gibt sogar Schriftsteller, die Papier essen. Ihr Vorgänger war ein namenloser Mönch, der mit der rechten Hand schrieb und mit der linken aß. Es wird erzählt, dass ihm an einem Morgen der Erleuchtung aufgefallen war, dass er alles aufgegessen hatte, was er geschrieben hatte. Was mag in seinem Organismus geschehen sein? Welchen Sinn können für den Mönch der Akt des Schreibens, das Dasein als Schriftsteller, die Unsterblichkeit und die möglichen Leser besessen haben? Vielleicht hatte er einige wesentliche Antworten gefunden, die er aus Hunger, aus Wut, aus Macht der Gewohnheit oder aus einem starken Gefühl der Vergeblichkeit aufgegessen hat. Ein paar hundert Jahre später wurde der Mönch in meiner Heimat Albanien in einem anderen namenlosen Wesen wiedergeboren. Ein armer Sohn von namenlosen Armen, ein Sterblicher, hatte von seinem Vater nur eine Bibliothek geerbt. Bevor sein Vater starb, sagte er ihm diese Worte:

„Geld, Armut und Leben finden deine Kinder auch allein, aber solche Bücher wie diese nicht …”

Ardian-Christian Kyçyku: Auge/n [Sy]

F r a g m e n t

Aus dem Albanischen von Zuzana Finger


Erklärung: “... und ebendort (im Eden) wohnen sechs Klassen der Gerechten. [...] In der vierten Klasse sind diejenigen, über die sich die Wolke gesenkt hat, um sie zu bedecken. [...] Man weiß nicht genau, um welche es sich hier handelt. Vielleicht sind es Menschen, die von Gott auserwählt wurden, sei es während des Lebens, sei es als sie gestorben waren, indem er sie mit einer Wolke der Herrlichkeit verhüllte. Als Mose auf den Berg Sinai stieg, um die Thora zu empfangen, schützte ihn Gott vor dem Neid der Engel, indem er über ihm eine Wolke ausbreitete.
Abraham Cohen, Talmud

Das gesammelte (und teilweise gerettete) Lachen auf den folgenden Seiten bleibt der vollständigste Nachweis, dass diejenigen, die hier erwähnt und die diejenigen, die nirgendwo erwähnt werden, keine Zwillinge sind. Die Ähnlichkeiten zwischen ihnen sind nicht ganz zufällig, aber sie haben leider keinen außergewöhnlichen Einfluss auf die Kraft der Dinge.
Autor


Danach senkte sich über dem See eine leuchtende und baumwollene Wolke, von der unbekannt ist, wo sie entstand, und die umliegenden Berge wurden doppelt schwarz. Die Wolke blieb nicht lange über dem Wasser und wurde nicht von allen gesehen. Diejenigen, die das Glück hatten, sie zu sehen, glaubten, dass es die Seele des tausendjährigen Schnees war, die sich, überdrüssig des Tuns der Sterblichen und der Kraftlosigkeit der Farben, ewig paradiesisch zu bleiben, in eine Wolke verwandelt hatte und flüchtig über dem Wasser erschien, vielleicht, um schmerzlich die Flucht mitzuteilen, und sich dann auflöste.

Ardian-Christian Kyçyku: Wie unter dem Himmel

Aus dem Albanischen von Zuzana Finger

Ihre Stimmen klangen wie unter Wasser. Wir stellten sie uns wie in Seifen- oder wie in gezeichneten Traumblasen vor und wir lächelten. Unsere Lächeln entfernten sich wie die Blasen, die kaum beachtet wurden. Seit Jahren war niemand von ihnen neugierig und gab sich die Mühe, unsere aufrichtigen Lächeln zu übersetzen. Sie hielten sie für die letzten Blasen eines Sterblichen, bevor oder wenn er die Seele aushaucht, als ob die Seele in einer Blase eingeschlossene Luft wäre und sich mit dem Wasser nicht vermischen würde. Als sich die Dämmerung am Abend auflöste und sich aus dem tiefen Blau Sterne über uns wie Stachel versammelten, schien es uns, als ob alle Blasen des Tages durchsichtige Eier wären. Sie stiegen zur dünnen Schicht hinauf, wo sich die Wasser mit den Sternenhimmeln berührten, und sie zerplatzten sanft und geräuschlos. Die Sterne verwandelten sich in Schneeflocken und Kristallblumen. Das Ganze ähnelte der Befruchtung, aber weniger der von Blumen, eher der von Fischen, die um uns herumtanzten. An Winterabenden nahmen Schneeflocken den Platz der Sterne ein, aber die Befruchtung unterschied sich nicht. Dies war das letzte Entzücken, das wir in Worte fassten, bevor sie der Reihe nach kamen, um uns nach draußen zu rufen, oder in das, was sie drinnen und nicht selten sogar drinnen im Leben nannten.

"Home" - ana tjetër e pasqyrës

AGIM BAÇI
 Shënime për romanin “Home” të Ardian-Christian Kyçykut

Po shtojmë se mungesa e një pikëze dashurie falas, jo më e madhe, por as më e vogël se një pikë loti, i shtynte të ngatërronte Hiçin me vetë Zotin” (“Home”, Ardian-Christian Kyçyku, f.7)
Është një prolog që duket se thotë fundin dhe fillimin njëkohësisht, duke të futur në hullinë e një proze që gati thuajse e di se çfarë do të ndodhë me një emigrant. Por kurthi rrëfimtar është se kujt do t’i ndodhë. Personazhi në pamje të parë vjen krejt çuditshëm nga emri- Home Çkena. Një emër që përputhet me një përshëndetje popullore (Ho me!), gati shpërfillëse. Në fakt, kështu është ai të cilit historia i ka hipur mbi samarin e ditëve dhe i duhet veçse ta shëtisë përpara nesh, thjesht për ta mësuar.

"Perla" - rreziku i humbjes së ndjeshmërisë dhe ndërgjegjes

BELFJORE QOSE

Vëllimi me tregime dhe novela “Perla” paraqet një njeri që në momentet e rrezikut ndaj tëhuajësimit kërkon të ruajë thelbin njerëzor. Lidhja e lojës narrative komplekse me brendinë ideore dhe zhvillimin psikologjik janë rrënjësisht të lidhura me gjuhën simbolike-metaforike. Kujtesa njerëzore lidhet me një vend-kohë real sa edhe me realitete mbikohore, ndaj libri premton një shijim të thellë dhe refleksiv te lexuesi shqiptar, i cili ka të njëjtën kujtesë si individi i përvijuar në këto tregime.

Disa gjëra i shkruan, që të mund të rrosh;
Disa gjëra nuk i shkruan që të mund të vdesësh.
Dhe anasjelltas.

Përmbledhja me proza “Perla” është libri i disatë letrar i Ardian-Christian Kyçykut dhe, siç mund të shohim nga citimi me të cilin fillon përmbledhja, është një shkrim i lidhur me fatin ekzistencial të një individi, i cili nuk e sheh jetën e tij pa të shkruarin, pa dëshminë e tij letrare.
Autori është një figurë e rëndësishme e botës akademike rumune dhe jovetëm; doktor i shkencave filologjike, doktorant në teologji dhe docent në shkencat humane dhe të komunikimit; ai sot është Rektor i Universitetit Rumun të Shkencave dhe Arteve “Gheorge Cristea” të Bukureshtit. Vepra letrare e Ardian-Christian Kyçykut është mjaft e gjerë dhe e larmishme, ndërsa një pjesë e veprave të tij janë të shkruara në rumanisht. Disa prej veprave në shqip përmendim: “Mortët”, “Nata pas vitit zero”, “Lumenjtë e Saharasë”, “Oreksi për bukën e qiellit, “Engjëjt e tepërt” etj.

Como bajo cielo


Traducido del albanes por Petrit Mavrovi

Sus voces se oían como bajo agua. Las imaginábamos como dentro de burbujas como las de jabón, o también aquellas que presentan los sueños en dibujos, y sonreíamos. Nuestras sonrisas se alejaban igual que burbujas, pero estaba difícil de decir que había alguien que les prestaba atención. Por años sucesivos, ninguno de ellos manifestó la curiosidad y tampoco se tomó la molestia de traducir nuestras francas sonrisas. Suponían que eran burbujas perversas, de aquellas que abandonan el mortal antes que éste rindiera su alma, o al mismo momento de la salida del alma, como si el alma, curiosamente, era aire encerrado en unas gemas y no se puede mezclar con el agua. Cuando el crepúsculo se perdía en la noche y del profundo azul, las estrellitas, como pellizcos, se reunían sobre nosotros, nos parecía que todas las burbujas del día, curiosamente, habían sido unas especies de huevos transparentes. Se subían arriba, hacia el estrato tan fino donde las aguas se encontraban con el cielo, al mismo tiempo con el acercamiento de las estrellas hacia las aguas y se reventaban suavemente, como en la sordidez. De una cierta manera todo semejaba con la fecundidad, no tanto con la de las flores como la de los peces que estaban bailando a nuestro alrededor. En las noches de invierno, el lugar de las estrellas se ocupaba por los copos de nieve, pero la fecundidad no cambiaba. Esto fue el ultimo encanto que hemos expresado por palabras, antes de que ellos se presentaran por turno para invitarnos fuera, o en lo que llamaban dentro, incluso no raramente dentro de la vida.